Hipnoterapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach

Jestem często pytany o to „Czym jest Hipnoterapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach”?

Hipnoterapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (ang. Solution Focused Hypnotherapy, SFH) jest modelem doskonałości, wykorzystującym skuteczne interwencje. Stosuje jedynie najlepsze procedury zalecane przez naukę i badania. W rzeczywistości jednak jej główna filozofia wywodzi się z dokonań Steve’a de Shazera i Insoo Kim Berg, a także z podstawowych zasadach Krótkoterminowej Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach.

Hypnoterapia, a w tym także SFH, zawsze związana była z w wieloma formami terapeutycznej praktyki. Często, choć nie zawsze, może to być pozytywną siłą. Poniższe rozważania mogą stanowić fundamenty filozofii, na której zbudowana została Hipnoterapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach. Dr James Braid (1795-1860), uważany za odkrywcę współczesnego hipnotyzmu, skutecznie stworzył wzór, który można określić jako oryginalny model hipnoterapii.

„W świecie medycznym zasłynął ze swojej teorii i praktyki hipnotyzmu w odróżnieniu od Mesmeryzmu, systemu leczenia, który bardzo skutecznie stosował w przypadku pewnych chorób” (Obituary. The Lancet, 1860).

Wpływ i sukces Braida są przede wszystkim wynikiem jego empirycznego i naukowego podejścia. W rezultacie powiedział, że postęp kliniczny powinien być naukowo zweryfikowany i odzwierciedlać najnowszą wiedzę z zakresu psychologii. Skuteczność transu przypisywał zwyczajnym psychologicznym i fizycznym czynnikom, takim jak skupienie uwagi, oczekiwania, motywacja i podejmowanie wysiłku. SFH w dużej mierze opiera się na podstawowym założeniu Braida, mówiącym, iż koncentracja umysłu na obrazowaniu i mowie przekazuje fizyczne i psychologiczne wyniki dominujących idei.

Może się wydawać, że rozsądne byłoby zebranie prac Braida i wykorzystanie jego sprawdzonych metod. Tak się jednak nie stało. W późnym okresie epoki wiktoriańskiej i po-wiktoriańskiej po raz kolejny „szaleństwo” sabotowało wiarygodną, naukową praktykę kliniczną. Jeszcze gorzej było pod koniec XIX i przez większość XX wieku, gdy pseudonaukowe podejście „zawładnęło” hipnoterapię, utrzymując ją w nierzadko urojonym stanie stagnacji.

Na szczęście, jak ujął to Robertson w swojej książce „Complete Writings of James Braid, The Father of Hypnotherapy in the 21st Century”, „Braida zdrowy rozsądek i ukierunkowanie empiryczne ponownie wróciły do łask”.

Od po-wiktoriańskiego „szarlataństwa”, a później od Freudowskiej teorii „analitycznej”, hipnoterapię częściowo uratowały dokonania psychiatry, Miltona H. Ericksona. Swoją praktykę hipnoterapeutyczną prowadził od 1940 roku aż do swojej śmierci początkiem lat 80. XX wieku. Jego koncepcje sięgały daleko poza zagadnienia technik hipnotycznych. Zaproponował radykalne idee na temat roli terapeuty i kompetencji klientów. Milton Erickson był przekonany, że każdy z nas posiada pewne zasoby mądrości i kompetencji i podkreślał znaczenie dotarcia do i spożytkowania owych zasobów i silnych stron klienta. Zainteresowanie jego pracą nasiliło się w latach 70. i 80. XX wieku. Sukces i kreatywność Ericksona przyczyniły się do powstania wielu różnych koncepcji. Szczególnym zainteresowaniem cieszyło się jedno z jego wczesnych podejść, które wymagało w pierwszej kolejności odkrycia schematu problemu, a następnie zalecenia wprowadzenia małej zmiany w tym schemacie.

Steve de Shazer po raz pierwszy zetknął się z psychoterapią, gdy przeczytał książkę Jaya Haleya pt. „Strategie Psychoterapii” (ang. ‘Strategies of Psychotherapy’), która rozpatrywała idee i dokonania Ericksona. Mówi się, że książka ta wraz z pracą instytutu Mental Research Institute w Paolo Alto (USA) stanowi podstawy podejścia nazwanego później Krótkoterminową Terapią Skoncentrowaną na Rozwiązaniach (TSR; ang. Solution Focused Brief Therapy).

Podstawowe założenia TSR są dobrze znane i pod wieloma względami różnią się od tradycyjnych form leczenia. Jest to model kompetencji, który skupia się na pożądanej przyszłości klientów, a nie na ich problemach z przeszłości czy obecnych konfliktach. Zakłada, że żaden problem nie występuje nieprzerwanie, istnieją wyjątki, a nawet małe zmiany mogą prowadzić do znacznego wzrostu zmian. Istotnym czynnikiem jest wyznaczanie szczegółowych, konkretnych i realistycznych celów. W TSR cele te określa sam klient. Gdy zostaną już one sformułowane, terapeuta stosuje liczne techniki reagowania i stawiania pytań, aby pomóc klientowi w wyznaczaniu kroków, które mogą być konieczne do osiągnięcia „pożądanej przyszłości”. Hipnoterapeuci skoncentrowani na rozwiązaniach uznają często powtarzaną uwagę Steve’a de Shazera, że ich praca w ramach tego podejścia jest „taka sama bez względu na to, z jakim problemem przychodzi klient”.

W latach 90. XX wieku nowoczesna technologia doprowadziła do tego, co niektórzy nazywają kontynuacją przewrotu kopernikańskiego. Za pomocą badań MRI (rezonans magnetyczny), PTA (audiometria tonalna) czy tomografii komputerowej uzyskujemy fotografię mózgu. Mikroskopy elektroniczne, nuklearne znakowanie ludzkich molekuł i inne biochemiczne metody badawcze umożliwiają naukowcom coraz lepsze zrozumienie działania mózgu. Mając do dyspozycji co najmniej 500 metod terapeutycznych, wszystko oferujące specjalne teorie, techniki i filozofie, psychoterapię można określić, jako zmierzającą w kierunku dysfunkcji. Dzięki rewolucji neuronaukowej, która rozpoczęła się we wczesnych lat 90. i z wciąż rosnącym zapałem wkracza w XXI wiek, dziedzina ta uzyskała nietypową spójność. Z całą pewnością czasy, gdy terapeuci mogli wymyślać różne rzeczy, dawno minęły.

– Trening przyszłych pokoleń terapeutów z pewnością ulegnie zmianie – mówią Mary Sykes Wylie i Richard Simon („Discoveries from Black Box”, 2002). – Programy nauczania będą musiały sprostać akumulacji wiedzy dostarczanej przez nauro-naukowców…. Posiadać zrozumienie takich klinicznych, odpowiednich dziedzin wiedzy, jak sieci neuronowe, czy struktury mózgowe.